Zmiany klimatyczne sprawiają, że coraz częściej mierzymy się z nowymi lub nasilającymi się zagrożeniami dla lasów. Jednym z nich jest jemioła (Viscum sp.), półpasożyt roślinny, który w ostatnich latach zyskuje niechlubną popularność.

Jemioła zawiera chlorofil, dzięki czemu jest zdolna do prowadzenia fotosyntezy, jednak wodę oraz sole mineralne pobiera bezpośrednio z tkanek swojego gospodarza – drzewa. W Polsce występują trzy główne taksony jemioły, które zasiedlają różne gatunki drzew:

• jemioła pospolita (Viscum album) – najczęściej zasiedla topole, wierzby, brzozy, lipy, klony oraz graby,
• jemioła rozpierzchła (Viscum album ssp. austriacum) – występuje głównie na sośnie, rzadziej na modrzewiu i świerku,
• jemioła jodłowa (Viscum album ssp. abietis) – związana przede wszystkim z jodłą.

Nasilające się okresy suszy mają istotny wpływ na relację pomiędzy jemiołą a jej gospodarzem. Drzewa, broniąc się przed niedoborem wody, ograniczają proces transpiracji, co pozwala im zmniejszyć jej utratę. Jemioła nie reaguje jednak na te mechanizmy obronne i nadal pobiera wodę w niezmienionym tempie. W konsekwencji dochodzi do dalszego osłabienia drzewa, które staje się bardziej podatne na działanie innych czynników stresowych, takich jak grzyby patogeniczne czy owady.

Istotną rolę w rozprzestrzenianiu jemioły odgrywają ptaki. Zjadają one charakterystyczne, białe owoce tej rośliny, a następnie wydalają niestrawione nasiona na gałęziach drzew – często w znacznej odległości od miejsca żerowania. W ten sposób jemioła skutecznie kolonizuje kolejne obszary.

Z uwagi na rosnącą skalę zjawiska, monitoring występowania jemioły oraz odpowiednie działania gospodarcze stają się coraz ważniejszym elementem ochrony zdrowotności lasów.

Coraz większe znaczenie zyskuje nowoczesny monitoring występowania jemioły. W tym celu wykorzystywane są m.in. bezzałogowe statki powietrzne (drony), które umożliwiają szybkie i dokładne rozpoznanie skali porażenia drzewostanów. Dzięki zdjęciom lotniczym o wysokiej rozdzielczości możliwe jest wykrywanie skupisk jemioły, także w trudno dostępnych lub rozległych kompleksach leśnych. Pozyskane w ten sposób dane pozwalają lepiej planować działania gospodarcze i ochronne, a także na bieżąco monitorować dynamikę rozprzestrzeniania się tego półpasożyta.

W obliczu narastającego problemu jemioły ważną rolę odgrywają także właściciele lasów prywatnych, zwłaszcza naszym regionie, gdzie grunty prywatne stanowią dużą część powierzchni leśnej. Regularna kontrola drzew pozwala wcześnie wykryć porażenie, a w razie potrzeby przeprowadzić cięcia sanitarne, ograniczając rozprzestrzenianie się półpasożyta.